Ουρική αρθρίτιδα & Διατροφική αντιμετώπιση

Ουρική αρθρίτιδα & Διατροφική αντιμετώπιση

Τι είναι η ουρική αρθρίτιδα

Η ουρική αρθρίτιδα είναι μία παθολογική κατάσταση η οποία εκδηλώνεται μετά από υπερουριχαιμία για βραχύ ή μακρό χρονικό διάστημα. Η υπερουριχαιμία χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος και από εναπόθεση κρυστάλλων του ουρικού μονονατρίου στις αρθώσεις και πιο συχνά στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, στους τένοντες, στον υποδόριο ιστό και στους νεφρούς (πέτρες στα νεφρά από κρυστάλλους). Η υπερουριχαιμία δημιουργεί την προδιάθεση για ουρική αρθρίτιδα, ενώ συνυπάρχει και με άλλα νοσήματα, όπως το μεταβολικό σύνδρομο, η υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η παχυσαρκία. Η ουρική αρθρίτιδα επηρεάζει το 1-2% του πληθυσμού στις Δυτικές χώρες και είναι η πιο συνηθισμένη φλεγμονώδης νόσος των αρθρώσεων σε άνδρες άνω των 40 ετών.

Ουρικό οξύ

Το ουρικό οξύ αποτελεί τελικό προιόν του μεταβολισμού της πουρίνης. Οι πουρίνες υπάρχουν σε κάθε ιστό στο σώμα μας, ενώ βρίσκονται και σε τροφές όπως το συκώτι, οι αντζούγιες, τα ξερά φασόλια, τα αμύγδαλα. Σε φυσιολογικές συνθήκες το ουρικό οξύ διέρχεται μέσω των νεφρών και αποβάλλεται μέσω των ούρων. Οι φυσιολογικές τιμές του ουρικού οξέος στο αίμα κυμαίνονται μεταξύ 3,4-7,5 mg /dl για τους άνδρες, 2,3-6,2 mg / dl για τις γυναίκες και 2,0-5,5 mg /dl για τα παιδιά.

Ποια τα αίτια εκδήλωσης της ουρικής αρθρίτιδας

Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο προσβολής από ουρική αρθρίτιδα όπως:

1.Γενετικοί: πρόσφατη μελέτη επιβεβαίωσε τη συσχέτιση μεταξύ του πολυμορφισμού του γονιδίου SLC2A9, που ρυθμίζει τη μεταφορά του ουρικού οξέος και τον κίνδυνο εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας, ενώ μελέτη στη Νέα Ζηλανδία έδειξε τη σημασία της γονιδιακής αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον, αλλά και τη σημασία του τρόπου ζωής (τροποποιημένη δίαιτα, αυξημένο σωματικό βάρος, αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος) στην ανάπτυξη ουρικής αρθρίτιδας.

2.Ηλικία: η γήρανση αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα κινδύνου για άνδρες και γυναίκες, πιθανόν λόγω της μειωμένης νεφρικής λειτουργίας. Επιπλέον, τα ηλικιωμένα άτομα, με χρόνια υπερουριχαιμία, έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν τις κλινικές εκδηλώσεις της ουρικής αρθρίτιδας.

3.Φύλο: σε ασθενείς κάτω από τα 65 έτη οι άνδρες έχουν 4 φόρες μεγαλύτερη επικράστηση απο τις γυναίκες, ενώ σε ασθενείς άνω των 65 χρόνων η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων είναι μικρότερη, με τους άνδρες να εμφανίζουν 3 φορές πιο συχνά ουρική αρθρίτιδα από τις γυναίκες.

4.Φάρμακα: υπάρχουν φάρμακα τα οποία είτε αυξάνουν είτε μειώνουν τα επίπεδα ουρικού οξεός, μέσω της αλληλεπίδρασης των συστατικών με τους μεταφορείς του ουρικού οξέος.

5.Διατροφή: τα επίπεδα του ουρικού οξέος αυξάνονται και με τη λήψη, σε μεγάλες ποσότητες, τροφών, πλούσιες σε πουρίνες. Γι΄αυτό και στην οξεία φάση ουρικής αρθρίτιδας συστήνεται ελάττωση των τροφών αυτών (κόκκινο κρέας, εντόσθια, λιπαρές τροφές, θαλασσινά) σε μία προσπάθεια μείωσης του υψηλού φορτίου ουρικού οξέος στον οργανισμό.

6.Αλκοόλ: έχει βρεθεί ότι το αλκοόλ αυξάνει τα επίπεδα του ουρικού οξέος και ιδιαίτερα τα αλκοολούχα ποτά πλούσια σε πουρίνες, όπως η μπύρα. Μάλιστα, όσο υψηλότερη η κατανάλωση σε αλκοόλ, τόσο υψηλότερος ο κίνδυνος για εκδήλωση ουρικής αρθρίτιδας.

Διατροφική αντιμετώπιση της ουρικής αρθρίτιδας

Η διατροφή και η αλλαγή του τρόπου ζωής των ασθενών με υπερουριχαιμία και ουρική αρθρίτιδα μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη μείωση των επιπέδων του ουρικού οξέος, σε συνδυασμό και με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Πιο συγκεκριμένα, τα βήματα που μπορεί να ακολουθήσει ένας ασθενής προκειμένου να αντιμετωπίσει την υπερουριχαιμία ή την ουρική αρθρίτιδα είναι:


1) Μείωση του σωματικού βάρους: η παχυσαρκία σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα ουρικού οξέος, γι’ αυτό και η εφαρμογή ενός εξατομικευμένου υποθερμιδικού διαιτολογίου θα συμβάλλει στη μείωση της συγκέντρωσης του ουρικού οξέος και του κινδύνου για ουρική αρθρίτιδα.

2) Περιορισμός στην κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών με υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες όπως κόκκινο κρέας (κατσικάκι, αρνάκι, μοσχαράκι), εντόσθια μικρών ζώων (συκώτι, νεφρά) και προιόντα κυνηγιού (χήνα, πέρδικα). Ετσι λοιπόν, ενώ μία τυπική διατροφή περιέχει 600-1000 mgr πουρινών / ημέρα, η δίαιτα χαμηλή σε πουρίνες πρέπει να περιορίζεται σε 100-150 mgr πουρινών / ημέρα. Αυτό επιτυγχάνεται όταν η κατανάλωση κρέατος περιορίζεται σε 90-150 γρ. / ημέρα.

3) Περιορισμός στην κατανάλωση λιπαρών: τα κορεσμένα λιπαρά μειώνουν την ικανότητα του οργανισμού να εξαλείψει το ουρικό οξύ, γι’αυτό και συστήνεται η κατανάλωση άπαχου κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων με χαμηλά λιπαρά, τα οποία συγχρόνως συμβάλλουν στην απώλεια βάρους ή τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους ανάλογα με τις ανάγκες.

4) Περιορισμός στην κατανάλωση θαλασσινών: η κατανάλωση θαλασσινών, λόγω της αυξημένης περιεκτικότητας σε πουρίνες, οδηγούν σε αύξηση του ουρικού οξέος και πιθανή εκδήλωση ουρικής αρθρίτιδας. Γι’αυτό συστήνεται περιορισμός της συχνής κατανάλωσης λιπαρών ψαριών (σκουμπρί, ρέγκα, αντσούγιες, τόνος, σαρδέλλες) και θαλασσινών (γαρίδες, αστακός, χτένια, μύδια).

5) Αποφυγή κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών: έχει βρεθεί ότι η αιθανόλη αυξάνει την παραγωγή του ουρικού οξέος στο πλάσμα, γι’αυτό και συστήνεται μέτρια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, όπως κρασί, έως και 150 ml την ημέρα και αποφυγή της κατανάλωσης μπύρας που έχει συνδεθεί με εξάρσεις της ουρικής αρθρίτιδας.

6) Αύξηση της κατανάλωσης νερού: η επαρκής πρόσληψη νερού (2-3 λίτρα την ημέρα), συμβάλλει στην απομάκρυνση του ουρικού οξέος από τον οργανισμό και αποτρέπει το σχηματισμό κρυστάλλων ουρικού νατρίου στα νεφρά.

7) Αύξηση της κατανάλωσης σύνθετων υδατανθράκων: σε ασθενείς με υπερουριχαιμία ή ουρική αρθρίτιδα, συστήνεται η προσθήκη στη διατροφή τους, περισσότερων τροφών όπως δημητριακά ολικής αλέσεως, φρούτα, λαχανικά και λιγότερη κατανάλωση σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες όπως λευκό ψωμί, γλυκά, και τρόφιμα ή ποτά με φρουκτόζη, καθώς η φρουκτόζη έχει βρεθεί ότι αυξάνει το ουρικό οξύ.

8) Επιτρέπεται η κατανάλωση καφέ: η τακτική κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί με χαμηλά επίπεδα ουρικού οξέος και μειωμένο κίνδυνο για ουρική αρθρίτιδα, ενώ φαίνεται η καφεϊνη να έχει προστατευτική δράση ενάντια στην ουρική αρθρίτιδα.

9) Ήπια άσκηση: Η πολύ έντονη άσκηση αυξάνει τη συγκέντρωση του ουρικού οξέος, λόγω αυξημένης χρήσης του ATP (νουκλεοτίδιο το οποίο χρησιμοποιείται στα κύτταρα ως συνένζυμο από πλήθος ενζύμων ως μέσο μεταφοράς χημικής ενέργειας), τελικό προϊόν της οποίας είναι το ουρικό οξύ. Η αύξηση αυτή μπορεί να συμβάλλει στην αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού. Σε ασθενείς όμως με υπερουριχαιμία ή ουρική αρθριτιδα, που έχουν αυξημένη συγκέντρωση ουρικού οξέος, συστήνεται άσκηση μέτριας έντασης, που δεν προκαλεί συσσώρευση

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Choi H.K., Willet W, Curhan G. Fructose-Rich Beverages and Risk of Gout in Women. Journal of American Medical Association. 304 (20): 2270-2278 (2010)
2. Choi J.W., Ford E.S., Gao X, Hyon K. Choi H.K. Sugar – Sweetened Soft Drinks, Diet Soft Drinks and Serum Uric Acid Level: The Third National Health and Nutrition Examination Survey. Arthritis & Rheumatism (Arthritis Care & Research). 59(1):109-116 (2008)
3. Mahan L.K., Escott-Stump S. Krause’s food, nutrition and diet therapy. Saunders Company (11th ed.) (2004).
4. Møller, P., Wallin, H., & Knudsen, L.E. (1996). Oxidative stress associated with exercise, psychological stress and life-style factors. Chemico – Biological Interactions, 102, 17-36
5. Ross R., Dagnone D., Jones P.J. et al. Reduction on obesity and related comorbid conditions after diet-induced weight loss or exercise-induced weight loss in men. A randomized, controlled trial. Annals Internal Medicine. 133:92-103 (2000)

Μαστορή Χριστίνα

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, ΜΡΗ